Obezite, vücutta yağ dokusu oranının artması sonucu ortaya çıkan bir tablodur.Başka bir deyişle şişmanlıkta vücutta aşırı miktarda yağ depolanmaktadır.Yağ dokusu vücudun enerji deposudur.Bu kadar önemli bir maddenin istenmemesinin nedeni obezlerin zayıflardan çok daha kısa yaşayabilmelerinin ispatlanmış olmasıdır.Obezite gelişmiş ülkelerin orta ve az gelirli kesimlerinde, gelişmekte olan ülkelerin ise orta ve yüksek gelir düzeyli tabakalarında daha çok görülür.Çok yoksul kesimlerde pek görülmez.
Obezite oluşumunda çevresel nedenler, genetik yatkınlık, yapısal nedenler etkili olmaktadır.Yaşam şeklinde değişiklik kilo alınmasına sebep olabilmektedir.Modern yaşamın getirdiği ayak üstü beslenme FAst – Food ların şişmanlatıcı etkisi olumsuz çevre koşullarına bir örnektir.Genetik yatkınlıkta ise ebeveynlerden biri şişmansa çocuklar %40, ikisi şişmansa % 80 şişman olacaktır.
Obezite, alınan ve harcanan kalori arasındaki dengenin bozulması sonucudur.Alınan kalori artar veya harcanan kalori azalırsa ya da her ikisi birden olursa şişmanlık meydana gelir.Organizma, kilo, vücut hacmi ve şeklini belirleyen bir set point oluşturur.Kilonun korunması Hipotalamus sayesinde olur.Hipotalamus, Gastrointestinal sistemden yağ dokusu ve diğer enerji depolarından, enerji sarf noktalarından ve derinden gelen sinyalleri yorumlar, korteks dahil beynin birçok noktasından gelen impulslardan nörotransmitterlerden etkilenerek kişinin kilo dengesini düzenler.Hipotalamustaki organik veya fonksiyonel bozukluklarda şişmanlık görülebilir.
Bezite aynı zamanda, insülinoma,Cushing Sendromu, Hipotiroidi, Stein – Leventhal Sendromu, erkek hipoganadizmi, hipotalamo-hipofizer cücelik gibi endokrin hastalıklarla da yakından ilgilidir.Menopozdan sonra da görülür.
Mutad obezite de ise, toplumsal ve ailevi gelenekler, görenekler ,psişik faktörler, hareket azığı, besin bolluğu eğitim eksikliği, gebelik ve doğumlar rol oynar.
Obezitenin Ölçülmesi:
Bütün dümnyada kabul edilen birçok ölçüm yöntemleri vardır.Bunlardan en çok BMI ( Body Mess Index) kullanılmaktadır.BMI, vücut ağırlığının (kg) boyun karesine (m²) bölünmesi ile hesaplanır.
Hesaplamak için tıklayınız.
WHO’nın 1995 de kabul ettiği BMI’ ne göre obezitenin sınıflandırılması;
| BMI |
Who Sınıflandırması |
Tanım |
| <18.5 |
Düşük kilolu |
Zayıf |
| 18.5 – 24.9 |
Normal kilolu |
Normal |
| 25 – 29.9 |
Grade I Fazla Kilolu |
Fazla Kilolu |
| 30 – 39.9 |
Grade II |
Obez |
| >40 |
Grade III |
Morbid Obezite |
Farklı vücut morfolojisi veya yağ dağılım tipleri ile obezite ve oluşturduğu riskler arasında bir ilişki olduğu saptanmıştır.Bu konu ile ilgili olarak bel – kalça çevre ölçüm oranı kullanılmaktadır.Bel çevre ölçümü BMI kadar kardiyovasküler riski belirler.Fazla kilo ile ilgili “Düzey 1”, obezite ile ilgili “Düzey 2” tanımlar yapılmıştır.
| |
Düzey I (uyarıcı bölge) |
Düzey 2 ( obezite) |
| Erkek |
>94 cm |
>102 cm |
| Kadın |
>90 cm |
>88 cm |
Obezitenin Komplikasyonuları:
- Kardiyovasküler bozukluklar
- Hipertansiyon
- Ateroskleroz
- Kalp fonksiyon bozuklukları
- Solunum sistemi komplikasyonları
-Genel etkiler (solunum ve kalp yetmezliği, malignite riski, horlama,tromboembolizm)
-Hipoventilasyon sendromu ( obstrüktif uyku apnesi…)
- İnsülin direnci ve Diabetes Mellitus ( sendrom x)
TEDAVİ:
Obezite günümüzde artık tedavi edilmesi zorunlu olan bir hastalık ve risk faktörü olarak kabul edilmektedir.Hasta daha iyi bir dahili muayeneden geçirilerek gerekli laboratuar tetkikleri yapılmaktadır.Obezitenin nedeni kesin olarak saptanmalıdır.Eğer zeminde hormonal hastalıklar varsa önce onlar tedavi edilmelidir.Tedavi bir ekip tarafından yürütülür.
Tedavi Yöntemleri:
- Psikolojik yaklaşım
- Diyet uygulanması:Kan tetkikleri sonucuna göre kişiye özel, harcaması ve alması gereken kalori miktarı hesaplanan, sık öğünlerle günlük protein, yağ, karbonhidrat, vitamin ve mineral ihtiyacını karşılayan, taze sebze ve meyvelerle tamamlanan bir beslenme şeklini içeren diyet düzenlenir.
- Egzersiz
- İlaç tedavisi
- Cerrahi yöntemlerle tedavi: Morbid obezitede kullanılır.
- Estetik cerrahi yöntemlerle tedavi
- Obezite tedavisinde Akupunktur uygulamaları
Obezite tedavisinde Akupunkturun Etkisi:
- İştah azaltmak
- Abur cubur yemeğe mani olmak: Beyin alışılan saatlerde mideye hem asit hem de gastrini arttırıcı sinyaller gönderir.Böylece kişi yemek aralarında da yemeğe devam eder.Bu duruma kulak akupunkturu korespondans alanları aracılığı ile engel olunur.
- Haz ve tat duyularının engellenmesi: Nörovejetatif medulla merkezlerinin kulak kepçesindeki temsil bölgeleri ile haz ve tat alma hislerinin beyine taşınması önlenir.
- Strese karşı etki: Kişinin strese girmeden diyet yapabilmesine katkıda bulunan Valium noktası uyarılarak GABA salgılanır.Kişinin relaks olması sağlanır.
|